Môi trường trong quản trị (P1)

Giới thiệu

Môi trường là những yếu tố bên trong hay bên ngoài mà nhà quản trị khó hay không thể kiểm soát được nhưng chúng lại ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Chính ở chỗ khó kiểm soát mà lại quyết định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp nên nhà quản trị không thể lơ là với các yếu tố này.

Việc xác định, phân tích và đánh giá chính xác các yếu tố này là cơ sở của thành công trong kinh doanh, như Tôn Tử đã nói “biết mình (môi trường bên trong), biết người (môi trường bên ngoài), trăm trận trăm thắng”. Môi trường bên ngoài sau khi được phân tích kĩ lưỡng sẽ bộc lộ những thách thức cũng như cơ hội tổ chức đang phải đối mặt, còn môi trường bên trong sẽ cho biết điểm mạnh yếu của tổ chức.

Bài viết giúp hình dung và có cái nhìn hệ thống với việc xác định, phân tích môi trường. Những yếu tố được liệt kê chỉ mang tính tham khảo. Tùy vào tình hình thực tế, chúng ta phải điều chỉnh lại danh sách này cũng như thay đổi phương thức tiếp cận phân tích sao cho phù hợp để mang lại hiệu quả cao nhất.

Xác định môi trường

Trước khi phân tích cần phải xác định môi trường. Bắt đầu với cách phân loại môi trường để có một cái nhìn tổng quan. Có một số cách phân loại môi trường nhưng phổ biến là chia thành môi trường bên ngoài (bao gồm các yếu tố vĩ mô và các yếu tố vi mô) và môi trường bên trong (các yếu tố nội tại trong doanh nghiệp).

Môi trường vĩ mô mang tính chất tổng quát, chung, gồm những yếu tố về kinh tế, chính trị, xã hội, tự nhiên, công nghệ…

Trong khi đó môi trường vi mô lại mang tính chất đặc thù, cụ thể, gồm các yếu tố về khách hàng, nhà cung cấp, đối thủ cạnh tranh, các nhóm áp lực…

Môi trường bên trong, hay nói cách khác là hoàn cảnh nội bộ, được phân thành các yếu tố sau:

• Yếu tố sản xuất: gồm có năng lực sản xuất, trình độ kĩ thuật công nghệ…
• Yếu tố tài chính: gồm có dòng tiền tệ, cơ cấu vốn, cơ cấu nguồn vốn, tình hình phân bổ và sử dụng vốn…
• Yếu tố nhân lực: gồm có tổng nhân lực, cơ cấu nhân lực, tình hình phân bổ và sử dụng nhân lực cũng như khả năng thu hút nhân lực…
• Yếu tố marketing: gồm có nghiên cứu thị trường, thị trường mục tiêu, phân khúc thị trường, hệ thống phân phối, quảng cáo…
• Yếu tố về khả năng nghiên cứu và phát triển (R&D): gồm có khả năng phát triển sản phẩm mới và khả năng ứng dụng công nghệ mới…

Ngoài ra còn phải kể đến văn hóa tổ chức, hiện ngày càng chiếm vai trò quan trọng trong quản lý hiện đại.

Việc định danh phân chia như trên là tùy vào mỗi cá nhân hay tổ chức hay trên điều kiện cụ thể. Có thể bỏ qua hay thêm bớt hay tổ chức lại theo ý muốn nhưng vẫn phải đạt được mục đích là có đủ bên ngoài và bên trong, và nhất định phải liệt kê đầy đủ nhất những yếu tố có liên quan tới doanh nghiệp.