Đặt mục tiêu đạt tiêu chuẩn SMART

Theo thống kê chỉ có rất ít, 3% số người có đặt mục tiêu cho công việc. Tuy vậy tỉ lệ hoàn thành công việc của họ cao gấp 10 lần người không có mục tiêu. Một mục tiêu tốt góp phần đến 50% cơ hội thành công nhưng tại sao mọi người lại không đặt mục tiêu cho mình?

Đầu tiên là chúng ta hay nhầm lẫn ước mơ với mục tiêu ví dụ như tôi muốn có sức khỏe tốt, tôi muốn có nhà đẹp… và đặc thù yếu nhất trong ước mơ đó là tính khả thi của nó với các nguồn lực hiện tại mình đang có.

Và chúng ta hay đặt mục tiêu trong đầu thay vì viết nó xuống. Bộ não con người rất bận rộn với khoảng 1500 suy nghĩ trong một phút. Có thể vài phút sau bạn sẽ không thể đào bới ra nổi mục tiêu của mình ở đâu trong mớ suy nghĩ bòng bong này. Tiếp theo những câu hỏi như có bao nhiêu mục tiêu đang nhắm tới, các mục tiêu có liên quan với nhau không, chúng có xung đột với nhau không, bao giờ thì các mục tiêu được hoàn thành… tất cả làm cho mục tiêu trở nên rối rắm và xa vời nếu như bạn không gỡ mục tiêu ra khỏi đầu và viết xuống.

Vậy đặt mục tiêu có khó không? May mắn là việc đặt mục tiêu là một kỹ năng, mà là kỹ năng thì chắc chắn có thể học được. Chúng ta sẽ cần nắm như thế nào là một mục tiêu tốt và làm thế nào để đặt ra được một mục tiêu tốt.

Một mục tiêu tốt sẽ thỏa mãn các yêu cầu bên dưới. Chúng hay được viết tắt là tiêu chuẩn SMART, sử dụng các chữ đầu của các yêu cầu

• Specific: Cụ thể
• Measurable: Đo lường được
• Attainable: Khả thi
• Relevent: Thực tế
• Time bound: Có ràng buộc về thời gian

Cách đặt mục tiêu tốt:

Đơn giản là hãy đặt mục tiêu thỏa mãn các yêu cầu SMART. Và nếu để ý, bạn sẽ thấy các yêu cầu có liên hệ với nhau. Khi đạt được một yêu cầu thì yêu cầu khác có thể tự nhiên được thỏa mãn hoặc rất gần để đạt được. Bạn có thể bắt đầu với bất kỳ yêu cầu nào miễn sao đến cuối cùng kiểm tra được sự thỏa mãn của tất cả yêu cầu là tốt.

Đồng thời cũng nên hiểu rằng không nhất thiết ta phải đạt được mọi yêu cầu một cách hoàn hảo. Ở một mức độ nào đó là chúng ta có thể bắt đầu rồi và trong quá trình thực hiện mục tiêu chúng ta có thể bổ sung thêm cho hoàn chỉnh.

Đơn giản

Bắt đầu bằng việc nhắm vào chữ S, đó là xác định mình muốn gì. Thường thì xuất phát điểm của mục tiêu là yêu cầu, mong muốn hay mơ ước ví dụ như tôi muốn cải thiện ngoại ngữ, tôi muốn làm việc tốt hơn. Điều này hoàn toàn tốt, thậm chí là rất tốt so với việc chúng ta không biết mình muốn gì.

Bạn hãy phân loại chúng là loại dài hạn hay ngắn hạn. Ngắn hạn là một khoảng thời gian mình có thể kiểm soát tương đối tốt có thể là 1 năm trở lại. Dài hạn là mục tiêu lớn, cần nhiều thời gian và nỗ lực để thực hiện, có thể là hơn 1 năm.

Đối với các mục tiêu dài hạn, hãy chia nhỏ nó ra thành từng phần, từng giai đoạn và biến mỗi phần nhỏ đó thành một mục tiêu ngắn hạn để giải quyết (chia để trị).

Cho dù là mục tiêu ngắn hay dài hạn, bạn đều sẽ phải phân tích cụ thể, thêm vào các chi tiết trong quá trình làm cho mục tiêu của mình đơn giản. Cách cụ thể hóa dễ nhất là làm rõ các từ ngữ trong mong muốn ban đầu của mình. Ví dụ chữ “cải thiện” trong ví dụ trên có thể là đạt điểm cao hơn trong kỳ thi TOEIC hay là có thể xem được phim Mỹ không cần coi phụ đề hay nghe thuyết minh… Tùy mỗi người có thể lựa chọn các chi tiết cụ thể theo mong muốn của mình.

Tiếp theo hãy chỉ ra địa điểm để thực hiện mục tiêu này, ví dụ như học ở nhà, hay ra trung tâm…

Và vạch ra những gì cần làm để thực hiện mục tiêu và có những khó khăn nào cản trở việc thực hiện như dành 2 tiếng mỗi ngày vào buổi tối và có khó khăn là bạn bè hay lôi kéo đi chơi

Cuối cùng hãy đưa ra các lý do tại sao phải vạch ra mục tiêu này để xem mục tiêu này có đáp ứng kỳ vọng của mình không. Ví dụ lý do là cần chứng chỉ tiếng Anh để đi xin việc thì sẽ có mục tiêu khác với lý do cần tiếng Anh để làm việc với người nước ngoài

Một số câu hỏi tham khảo:

• Mình muốn cái gì
• Điều đó nghĩa là gì
• Những ai có liên quan
• Thực hiện mục tiêu này ở đâu
• Thực hiện mục tiêu này khi nào
• Tại sao mình lại có mục tiêu này

Đo lường được

Đo lường được mục tiêu sẽ giúp cho mình theo dõi tiến độ và quan trọng nhất là biết được mình đạt được nó hay chưa

Để có mục tiêu đo lường được bạn phải làm hai việc là xác định tiêu chuẩn hoàn thành và các công việc cần thực hiện để tiếp tục đưa ra các tiêu chuẩn của công việc đó.

Tiêu chuẩn hoàn thành có thể là định lượng hay mô tả. Một tiêu chuẩn định lượng là 600 điểm TOEIC. Một ví dụ mô tả là có thể đọc và tóm tắt được hết cuốn Getting Things Done mà không cần dùng từ điển

Tiếp theo là đặt và trả lời những câu hỏi để làm rõ trọng tâm của công việc cần làm cho mục tiêu như học bao nhiêu buổi/tuần, mỗi buổi bao lâu

Khi đã rõ thì bạn có thể tiến hành theo dõi tiến độ để biết mình có đi đúng hướng hay không và từ đó có thay đổi phù hợp. Ví dụ sau một tháng học online mà điểm số thi thử vẫn không thay đổi thì bạn phải thay đổi cách làm hoặc thêm các hành động khác rồi đó

Một số câu hỏi

• Tiêu chí đo là định lượng hay mô tả
• Bao nhiêu? như thế nào?
• Đo bằng cách nào
• Theo dõi như thế nào

Tính khả thi

Mục tiêu phải có tính khả thi (A) nếu không bạn sẽ nản lòng và bỏ cuộc trước khi hoàn thành.

Hãy xem xét lại các khó khăn đã xác định trước đó và đặt câu hỏi liệu mình có thể vượt qua chúng không. Một số khía cạnh cần xem xét thường là thời gian, sức khỏe, trình độ, tài chính.

Nếu thấy không thể đạt được mục tiêu thì hãy điều chỉnh, thậm chí bỏ nó đi để đầu tư cho mục tiêu khác khả thi hơn. Ví dụ điểm TOEIC đang 300 và mục tiêu trong 3 tháng lên 800 có thể không khả thi do hạn chế về nền tảng tiếng Anh hiện tại.

Sau đó xem xét lại quyết tâm của mình, có đủ cam kết để thực hiện mục tiêu hay không, có sẵn lòng thực hiện các hành động để đạt được mục tiêu không. Cần suy nghĩ thực lòng để điều chỉnh mục tiêu nếu cần thiết

Một số câu hỏi

• Có trở ngại gì
• Mình có đủ thời gian không
• Mình có đủ sức không
• Mình có mơ mộng quá không
• Mình có cam kết thực sự không
• Có cần điều chỉnh gì không

Tính thực tế của mục tiêu

Một mục tiêu thực tế (R) tức là nó phù hợp và cần thiết cho bạn. Để thực tế bạn hãy khẳng định lại mong muốn của mình tức là lý do mà bạn có mục tiêu này, liệu thực chất nó có phải là đích đến của mong muốn của bạn hay không hay tồn tại mục tiêu khác quan trọng hơn. Ví dụ bạn có thực sự muốn làm việc tại thành phố hay bạn muốn đi nhiều nơi

Tiếp theo phải để ý đến những mục tiêu khác của mình vì mục tiêu mới phải phù hợp với những mục tiêu đang có, không xung đột với nhau. Ví dụ bạn có mục tiêu học thêm tiếng Anh vào buổi tối nhưng trước đó lại đang có mục tiêu kiếm thêm tiền bằng cách làm thêm ở nhà thì mục tiêu xung đột với nhau về mặt thời gian. Nếu có bất kỳ phân vân nào về tính thực tế thì hãy phân tích nó kỹ hơn và đưa ra các điều chỉnh cần thiết cho mục tiêu

Một số câu hỏi

• Thực sự mình có cần điều này
• Có mâu thuẫn gì xảy ra khi làm cái này không
• Bỏ cái này đi được không

Có ràng buộc thời gian

Cuối cùng là tính ràng buộc về thời gian (T) Việc chọn khung thời gian hoàn thành có hai ý nghĩa vừa thiết lập thời gian hoàn thành – kiểm tra kế hoạch và tạo áp lực nhất định cho bản thân cho việc thực hiện các công việc

Nếu mục tiêu là dài hạn thì hãy chia nhỏ và đưa ra các chỉ số để giúp quản lý và theo dõi tiến độ. Ví dụ mục tiêu nâng điểm TOEIC lên mức 600 điểm sau 6 tháng thì bạn có thể đặt ra các mốc 1-2 tháng với các điểm số tương ứng để kiểm tra. Ở mỗi mốc kiểm tra bạn sẽ biết mình đang đi về đâu và đưa ra các điều chỉnh cần thiết

Bạn cần tập trung và cả mục tiêu ngắn hạn và mục tiêu dài hạn làm cho chúng nhất quán với nhau, như mục tiêu từng ngày sẽ góp cho mục tiêu tháng, mục tiêu năm. Những mục tiêu ngắn hạn cần các hành động trực tiếp nhưng mục tiêu dài hạn thì có các hành động mang tính lâu dài và thậm chí thay đổi thói quen của bạn

Một số câu hỏi

• Bắt đầu từ lúc nào
• Trong bao lâu
• Bao lâu thì kiểm tra một lần
• Mình cần làm gì trong tuần này
• Mình cần làm gì trong tháng này

Kết luận

Một mục tiêu tốt là bước khởi đầu quan trọng để thành công trong việc đạt mục tiêu. Nó động viên và giúp bạn tập trung trong hành động. Nó giúp bạn biến ước mơ tưởng như xa vời thành các bước đi rõ ràng, tự tin và quan trọng nhất là nó giúp tối ưu hóa công việc mình làm trong từng giai đoạn và trong cả cuộc đời.

Có được mục tiêu tốt vẫn chưa xong đâu, việc tiếp theo vô cùng quan trọng đó là lên kế hoạch thực hiện. Nội dung này sẽ được tổ chức trong một bài viết khác.